پاسخ شایسته تر در برابر خوش رفتاری دیگران

انس بن مالک در خانه امام مجتبی (ع) نشسته و با امام گرم گفت وگو بود. در میان صحبت آن ها ، یکی از کنیزان وارد اتاق شد و شاخه گلی را که در دست داشت ، به امام تقدیم کرد. امام گل را گرفت و لبخندی به او زد و با مهربانی فرمود : (( تو را در راه خدا آزاد کردم.)) انس از سخن امام تعجب کرد و پرسید : (( شما چگونه او را در مقابل شاخه گلی بی ارزش ، آزاد می کنید ؟ )) چرا که ارزش یک کنیز صد ها دینار بوده است. امام با تبسمی برخاست و پاسخ داد : (( خداوند بزرگ این گونه بر ما پسندیده است . در قرآن کریم می فرماید : (( اذا حییتم بتحیة فحیوا بأحسن منها ؛ هرگاه کسی به شما نیکی کرد ، او را با نیکی و رفتار شایسته ای پاسخ گویید.)) آن کنیز می خواست با کار خود ، مرا خوشحال کند. دیدم بهترین چیز که می تواند او را خوشحال کند ، آزادی اش است. بنابرین ، او را در راه خدا آزاد کردم )).*

*بحارالانوار ، ج 42 ، ص 194

منبع : در قلمرو آفتاب(داستان هایی از سیره اخلاقی پیشوایان معصوم) / ابوالفضل هادی منش / مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما / ص 35

راه نجات از اضطراب

راه نجات از اضطراب

فطرت آدمی حقیقت جو است و همواره به دنبال حقیقتی می گردد که به آن تکیه کند و چون بدان رسید و ایمان آورد ، پناهگاه خود را یافته است و دیگر احساس تنهایی و ترس نمی کند. خداوند در قرآن کریم می فرماید : (( کسانی که ایمان آورده اند ... نه بیم دارند و نه اندوهگین می شوند )). (بقره: 277)

اضطراب ، آن گاه دوباره به سراغ آدمی می آید که غفلت و گناه زمینه بروز پیدا کنند و وجدان ، زیر پا نهاده شود. بر اثر غفلت ، هم مسیر و هدف گم می شود و هم وسوسه گناه به وجود می آید . دوای هر دو درد ، یاد خدا ست . امام علی (ع) می فرماید : (( یاد خدا ، صیقل دهنده سینه ها و مایه آرامش دل ها است )). (علامه مجلسی ، بحارالانوار ، تهران ، دارالکتب الاسلامیه ، ج 94 ، ص 151)

یکی دیگر از راه های چیرگی بر نگرانی ، رضایت به قضا و قدر الهی است ؛ چرا که محرومیت ها و گرفتاری های زندگی ، موجب افسوس و حسرت بسیاری می شود ، ولی کسانی که به رحمت و عدالت پروردگار اطمینان دارند ، حجم گرفتاری ها را با رحمت و عدالت خدا می سنجند و بیرحمی سختی ها رادر برابر لطف و بزرگواری او ، به هیچ می انگارند و به قضای پروردگار راضی اند ؛ چرا که علی (ع) فرموده است : (( بهترین دور کننده همّ وغم ، رضایت دادن به قضای الهی است )). (غررالحکم ، ح9909)

نیایش و درمان اضطراب

در قرآن کریم ، یاد وذکر خدا درمان تمام نگرانی ها و اضطراب ها معرفی شده است : (( بدانیدو آگاه باشید که یاد خدا و ذکر او باعث آرامش دل ها ست )).(رعد : 28 ) یکی از مصادیق کامل ذکر خدا نماز است و خداوند متعالی ، فلسفه نماز را تجلی یاد خدا در دل ها بیان کرده است : (( نماز را به خاطر ذکر من و یاد به پا دارید )). (طه : 114 ) تحقیقات تجربی نشان داده افرادی که اهل دعا ونیایش هستند و در مراسم مذهبی شرکت می کنند ، از اضطراب کمتری برخوردارند. (سید احمد واعظی ، اسلام و بهداشت روان ، تهران ، دفتر نشر معارف ، 1382 ، ص163)

منبع : ماهنامه گلبرگ/ مرکزپژوهش های اسلامی صدا وسیما / مرداد1385 / شماره 77 / سردبیر: ابراهیم اخوی/ از مطلب همراه بهار نوشته ی طیبه چراغی

فرق توبه واستغفار

در قرآن کریم ذات پاک خداوند ، 91 بار به عنوان غفور (بسیار آمرزنده) و 5 بار به عنوان غفار (بسیار بخشنده ) یاد شده است . نیز در آیات بسیاری ، مردم به سوی استغفار از گناهان فراخوانده شده اند و دربیش از هشتاد مورد ، سخن از توبه و بازگشت به سوی خدا و قبولی توبه به میان آمده است.

ازبررسی ایات قرآنی چنین به دست می اید که استغفار به معنای شست و شو ، وتوبه به معنای کسب کمالات است . انسان نخست باید خودرا از گناهان پاک سازد و سپس وخود را به اوصاف الاهی بیاراید ( (( وان استغفروا ربّکم ثم توبوا الیه ؛ از پروردگار خود آمرزش بطلبید و سپس به سوی اوبازگردید.)) سوره هود:آیه3 )؛ همان گونه که اول لباس های چرکین را ازبدن در می آورید و بعد لباس تمیز می پوشید. بر این اساس ، استغفار همان مرحله طلب آمرزش و زدودن آلودگی است و توبه ، مرحله عملی کسب فضیلت ها و جبران کوتاهی ها و آراستگی به کمالات است.

منبع : ماهنامه گلبرگ/ مرکزپژوهش های اسلامی صدا وسیما / شهریور 1383 / شماره 54 / سردبیر: سعید کاوه

رمز پیروزی در امتحان الهی

در قرآن کریم ، برای موفقیت در امتحانات الهی چندین امر مطرح شده است . یکی از این راهکارها ، صبر واستقامت است . خداوند متعالی پس از گوشزد کردن کردن آزمایش بودن همه حوادث زندگی می فرماید : (( به صبردهندگان  بشارت بده )) (بقره:155) ؛ یعنی درنتیجه بردباری ، می توان از این آزمایش ها سربلند بیرون آمد.

موضوع دیگر ، یاری خواهی از نیروی ایمان و الطاف الهی است . به طور طبیعی همه انسان ها در برخورد با نامالیات ، کم و بیش دچار اضطراب می شوند . مردان خدا در چنین مواقعی ، با استمداد از عنایات خداوندی ، بر هر نوع اضطراب و پریشانی خاطر غلبه می کنند . خداوند می فرمایید : (( کسانی که با اخلاص به خدا روی آورند ،... نه ترسی بر آن ها ست و نه غمگین خواهند شد ))(بقره : 112).

امر دیگر ، یادآوری نعمت هاست . وقتی امر ناملایمی رخ داد ، مومن واقعی ، نعمت ها ی بی شمارالهی را به یاد می آورد و روح مقاومت را در خود تقویت می کند . قرآن کریم می فرماید : ((نعمت های خدا را به یاد آورید تا رستگار و پیروز شوید))(اعراف : 69)

    منبع : ماهنامه گلبرگ / مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما / مردادماه 1385 / مدیر مسئول : داوود رجبی نیا

انضباط

انضباط

علی(ع) فرمود : (( اوصیکما ... بتقوی الله و نظم امرکم ؛ من شما را ... به تقوا و ترس از خداوند و نظم امور خود سفارش می کنم )).*

برنامه ریزی و انضباط یکی از شرایط موفقیت انسان ، در رفتارهایش است . بدون نظم وبرنامه ریزی ، موفقیت انسان ، حتی در کارهای شخصی ممکن نیست و هرچه مسئولیت شخص سنگین تر و مهم تر باشد ، نیاز او به برنامه ریزی ونظم ، بیش تر و ضروری تر است . به همین علت ، امام علی (ع) این نکته را همواره به کارگزاران حکومتی خود سفارش و بر آن تاکید می کرد :

 (به هوش باش ) کار هر روز را در همان روز انجام ده ؛ زیرا هر روز کاری مخصوص به خود دارد.**

ازشتاب در مورد کارهایی که وقتشان نرسیده یا سستی در کارهایی که امکان عمل آن فراهم شده یا لجاجت در اموری که مبهم است یا سستی در کارها ، هنگامی که آشکار است ، برحذر باش . هر امری را در جای خویش و هر کاری را به موقع خود انجام ده .***

 

*نهج البلاغه با ترجمه گویا و شرح فشرده ، ج3 ، ص131 ، نامه 47

** نهج البلاغه با ترجمه گویا و شرح فشرده ، ص169 ، نامه 53

*** نهج البلاغه با ترجمه گویا و شرح فشرده ، ج3 ، ص177

 

منبع : کتاب اصلاحات علوی : نگاهی به سیره حکومتی امام علی (ع) / محمدحسن عبداللهی / مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما / ناشر:دفتر عقل