مراحل توبه حقیقی

از امام علی (ع)پرسید : (( گاه انسان گرفتار گناه می شود و در پی آن از خدا طلب آمرزش می کند. حد آمرزش گناه چه قدر است؟ )) امام پاسخ داد : (( ای کمیل ! حد آمرزش هر گناه توبه است .)) دوباره پرسید : (( همین مقدار کافی است ؟ )) امام پاسخ منفی داد . کمیل پرسید : (( پس چگونه است ؟ )) امام فرمود : (( هر گاه بنده مرتکب گناهی می شود ، باید با حرکت دادن لب و زبان خود بگوید : استغفرالله ، ولی باید به دنبال حقیقت آن هم باشد . )) کمیل دوباره پرسید : (( مولای من ! حقیقت آن چیست ؟ )) فرمود : (( دلش پاک باشد و در باطن تصمیم بگیرد و دیگر به گناهی که از آن استغفار کرده است ، باز نگردد . )) پرسید : (( اگر این کار را انجام دادم ، از استغفار کنندگان هستم ؟ )) امام پاسخ داد : (( نه ؛ زیرا هنوز به اصل آن دست نیافته ای . )) کمیل پرسید : (( پس اصل و ریشه آن کدام است ؟ )) امام فرمود : (( انجام دادن توبه وترک گناهی که مرتکب شده ای ، درجه اول عبادت کنندگان است ، ولی برای توبه شش مرحله است :

اول ، پشیمانی از گذشته ؛

دوم ، تصمیم بر باز نگشتن به گناه و تکرار نکردن آن ؛

سوم ، پرداخت کردن حق همه آن هایی که بدان ها بدهکاری ؛

چهارم ، ادای حق پروردگار در تمام واجبات ؛

پنجم ، اینکه گوشتی را که از حرام بر بدنت روییده است ، آب کنی و آخر اینکه همان گونه که لذت گناه را به تنت چشانده ای ، مزه عبادت را نیز بچشانی.اگر چنین کردی ، از توبه کنندگان به شمار می آیی. ))

      *منبع : در قلمرو آفتاب / ابوالفضل هادی منش / مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما / ص 47

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

(( خداوند  توبه کاران را دوست می دارد. و ( خداوند ) پاکی جویان را دوست می دارد .)) (سوره بقره :آیه 222 )

ضرورت دوری از گناهان (کبیره و صغیره)

کاروان ، خسته و تشنه ، در بیابانی خشک و بی آب و علف ، بار افکند . گویا دستور توقف ، برتشنگی کاروانیان افزوده بود. پیامبر رو به کاروانیان فرمود : (( هیزم جمع کنید . )) نگاه ها در هم تکرار شد . یکی شگفت زده گفت : (( یا رسول الله ! اینجا سرزمین خشکی است ؛ هیزم در آن یافت نمی شود !)) پیامبر فرمود : (( بروید و هر گدام هر اندازه که می توانید ، هیزم جمع کنید.))یاران ، در بیابان پراکنده شدند و پس از گذشت ساعتی ، هر کدام با مقداری هیزم بازگشتند و آن را در نقطه ای مقابل پیامبر روی هم انباشتند . پیامبر آن ها را برافروختت وبه یاران خود فرمود: (( گناهان این گونه روی هم جمع می شوند .)) پس فرمود : (( از گناهان کوچک بپرهیزید که همه آن ها جمع و پبت می شوند ؛ زیرا هر چیز بازخواست کننده ای دارد .)) سپس تلاوت فرمود : (( آنچه را مردم از گناه و ثواب پیش فرستاده اند ، می نویسیم و همه چیز را در نامه اعمال شمارش کرده ایم (یس:12) )).*

* اصول کافی ، ج 2 ، ص288 ، ح 3 .

 

منبع : در قلمرو آفتاب / ابوالفضل هادی منش / مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما / ص 36

 

مطالبی دیگر با موضوعی مرتبط : دستورالعملی برای دوری از گناهان

  برای مبارزه با گناه چه کنیم؟(برای ترک گناه

کسی که مرتکب گناه شده ، وظیفه اش چیست؟

 

کسی که مرتکب گناه شده ، وظیفه اش چیست؟

اگر خدای ناخواسته کسی مرتکب خطا و گناهی شد ، وظیفه اش توبه است . توبه نیز شرایط مخصوص خود را دارد ؛ از جمله استغفار ، تصمیم جدی بر عدم بازگشت به گناه ، جبران خسارت های مالی و حقوقی مردم و... .

حال اگرکسی به راستی و از روی اخلاص توبه کرد ، مطمئن باشد خداوند کریم و مهربان – هم چنانکه خود وعده فرموده است – توبه او را خواهد پذیرفت .

گفتنی است گناهانی  که فقط از حقوق خداوند است ، چنانچه قضا و کفاره داشته باشد (مانند نماز، روزه و حج ) انسان باید علاوه بر توبه و تصمیم بر ترک  ، قضای آن ها را نیزبه جا آورد و کفاره آن ها را بپردازد و آن ها یی که قضا و کفاره ندارد (مثل دروغ و ...) فقط توبه و استغفار کافی است .و در گناهانی نیز که از بین بردن اموال مردم یا قتل و جرح دیگران و... علاوه بر توبه و پشیمانی ، باید رضایت صاحبان حق را با پرداخت غرامت یا حلالیت گرفتن حاصل کرد.

منبع :کتاب یکصد پرسش و پاسخ درباره نماز/ نویسنده:مجتبی کلباسی /ناشر : ستاد اقامه نماز و احیای زکات /چاپ نهم – زمستان83

برای مبارزه با گناه چه کنیم؟(و برای ترک گناه )

برای مبارزه با گناه و هواهای نفسانی ، رعایت چند نکته لازم است:

الف)کوچک نشمردن هیچ گناهی ، هر چند به نظر صغیره باشد؛

¤  ترک گناه  ¤

ب) عزم جدی و آهنین بر ترک معصیت و مراقبت جدی و دائمی نسبت به تمام افعال ؛

¤ ¤ ترک گناه ¤

ج)شرط کردن با خدا مبنی بر ترک معصیت و استعانت جستن ؛

¤ ¤ ¤ ترک گناه ¤

د)هرگاه فکر گناه و وسوسه آن به ذهن آمد،بلافاصله آن را از لوح ذهن خارج کردن و توجه خود را به خدا و امور شریفه مشغول داشتن.جدیت و موفقیت دراین امر پیروزی بزرگی است و در واقع دفع دشمن (شیطان نفس)،از همان خاکریز اول است.قرآن مجید در وصف پارسیان می فرماید:

((ان الذین اتقوا اذا مسهم طائف من الشیطان تذکروا فاذاهم مبصرون ؛ پرهیزگاران چون گرفتار وسوسه شیطان شوند ،همان دم متذکر(یاد خدا)شده و بصیرت یابند)).(سوره اعراف،آیه 201)؛

¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ه)مطالعه پیوسته وتفکر درباره ی عوالم پس از مرگ و احوال برزخ و قیامت و ترس جدی از عواقب سوء و وخیم گناه . در این رابطه مطالعه کتاب هایی درباره ی معاد ، حداقل روزی نیم ساعت ، بسیار نافع و لازم است.(ر.ک: معاد،شهید دستغیب)؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ترک گناه ¤

و)خود را همواره در محضر حق تعالی دانستن و او را به یقین در همه حال مراقب و بینای به افعال خود نگریستن و برقرار کردن ارتباط پیوسته وقلبی با او ، قرائت قرآن همه روزه پس از نماز صبح و نیز خواندن دعا ها ی ایام هفته و نماز شب و...؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ز)توجه به چهره کریه و زشت واقعی سیئات ؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ح)برای ترک معاصی لازم است در بسیاری از موارد انسان از مکروهات و چه بسا از برخی از مباحات نیز چشم بپوشد تا او را به انجام زشتی ها نزدیک نسازد ؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ط)در حد ممکن دوری جستن از مکان ها و شرایطی که آدمی را به گناه ترغیب می کند و نیز پرهیز از تنهایی ، بیکاری و خواب زیاد؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ی)تقویت اراده از طریق ورزش ، هفته ای یک روز روزه گرفتن ؛ استفبال از فعالیت های سخت ودشوار و... ؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ک)محاسبه نفس همه روزه و در صورت رخداد خطا ؛ خود را محاکمه و توبیخ نمودن و بلافاصله استغفار کردن . در این رابطه جدولی تنظیم نموده و هر شب اعمال نامطلوب خود را با ذکر تعداد موارد ، در آن ثبت کنید.سپس در ستون دیگری شرح اقدامات متقابل خود را برای ترک گناه بنویسید و همواره آن عوامل را تقویت نمایید تا ستون کردار ناشایست ، نمره صفر را نشان دهد . تا چهل روز به دقت این شیوه را مطابق جدول ضمیمه ادامه دهید ؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

ل)مطالعه درباره زندگی پارسایان و زاهدان و مطالعه کتاب های اخلاقی و ... ؛

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

م)نشست و برخاست با انسان های خدا ترس و با ایمان ، شرکت در جلسات دینی و ... ازطرف دیگر سالک سبیل حق ، نیازمند توفیق و دستگیری و مراقبت است . از این رو به چند نکته تاکید می شود :

1- التزام به احکام شریعت در همه مراحل.

2-همراهی با استاد.

3-پالایش نفس از رذایل.

4-استعانت از خدا و توسل به اهل بیت.

5- عزم و اراده قوی و پایدار.

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤  ترک گناه ¤

منبع :کتاب یکصد پرسش و پاسخ درباره نماز/ نویسنده:مجتبی کلباسی /ناشر : ستاد اقامه نماز و احیای زکات /چاپ نهم - زمستان 83

                  ¤ ¤ ¤

 مطلبی دیگر با موضوعی مرتبط: ¤دستور العملی برای دوری از گناه¤