گمان بد مبر
از آنجا كه ما معمولا از انگيزه‌هاي ديگران بي‌خبريم و از آنجا كه عملاً عادت كرده‌ايم تا رفتار آنان را بر اساس انگيزه‌هاي واقعي يا خيالي تفسير كنيم، سالم‌ترين راه آن است كه اصل را بر درستي انگيزه هر كسي بگذاريم، مگر آنكه خلاف اين اصل ثابت شود. اين‌شيوه هم مايه سلامت روح ما خواهد بود و هم مانع سوء ظن به ديگران و هم موجب گسترش روابط انساني ما با ديگران مي‌شود. مولاي متقيان امام علي(ع) در سخني كوتاه اين آموزه اساسي و حياتي را اين گونه بيان مي‌كند:
رفتار برادرت را به بهترين شكل آن تفسير كن، مگر آنكه خلاف آن از وي سرزند و به سخني كه از دهان برادرت بيرون مي‌آيد تا جايي كه مي‌تواني براي آن محملي نيك بجويي، گمان بد مبر.
(كليني، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1365، ج2، ص362.)
*برگرفته از فصلنامه پژوهش و حوزه _ شماره بیست و چهار _ مقاله اخلاق نقد و فرهنگ نقادي
